ناهنجاری های فکی چیست؟
ناهنجاریهای فک میتوانند شامل تغییرات در شکل، اندازه، ترازویی و تعامل بین فکها باشند. این ناهنجاریها میتوانند از طریق عوامل ژنتیکی، مصدومیت، عادتهای بد سرمایهگذاری شده، یا عوامل دیگری که به رشد و توسعه فکها تأثیر داشتهاند، ایجاد شوند. در زیر، برخی از رایجترین ناهنجاریهای فک را بررسی میکنیم:
ترازوی فک نامتعادل Malocclusion :این ناهنجاری شامل عدم تطابق صحیح دندانها در فکهای بالا و پایین است. میتواند در سه شکل اصلی بیان شود: ترازویی، دندانهای برهنه (Overbite)، و دندانهای تاشده Underbite
- پروتروزی فک : Prognathism این ناهنجاری ممکن است باعث جلو رفتن فک بالا یا عقب رفتن فک پایین شود. در این حالت، فک بیش از حد جلو یا عقب رفته و ناهماهنگی بین فکها ایجاد میشود.
- رتروزی فک :Retrognathism در این ناهنجاری، فک بالا یا پایین به طور غیرطبیعی عقب رفته است. این موضوع میتواند منجر به ناهماهنگیهای دندانی و مشکلات تنفسی مرتبط باشد.
- ناهماهنگی رخشانه : Facial Asymmetry در برخی موارد، فکها و سایر عناصر صورت میتوانند ناهماهنگ باشند، که باعث عدم تقارن و نامتناسبی در ظاهر شخص میشود. این امر ممکن است به دلیل تغییرات ساختاری، صدمات، یا عوامل دیگر مرتبط باشد.
اگر مشکلاتی در فک خود تشخیص دادید، بهتر است با یک متخصص ارتودنسی یا جراح دهان و فک و صورت مشورت کنید. آنها میتوانند شما را ارزیابی کرده، تشخیص دقیق بدهند و خطة درمانی مناسب را تعیین کنند.
علل ناهنجاری های فکی چیست؟
ناهنجاریهای فکی میتوانند به عوامل مختلفی برگردند. در زیر، علل رایج ناهنجاریهای فکی را بررسی میکنم:
1. عوامل ژنتیکی:
ژنتیک میتواند نقش مهمی در تعیین شکل و ساختار فکها ایفا کند. اگر در خانواده شما افرادی با ناهنجاری فکی وجود دارند، احتمالاً شما نیز برای آن ارثبردار هستید.
2. عادات بد سرمایهگذاری شده:
برخی عادات بد سرمایهگذاری شده میتوانند به تغییرات در شکل و ساختار فکها منجر شوند. بهعنوان مثال، استفاده برخی از کودکان از اسلحههای خودساخته، استفاده از ظروف نرم و سرد برای خوردن و آشامیدن، استفاده برخی از افراد از بطری برای آرام کردن خواب کودکان، و استفاده مداوم از برهنگی ناقص، ممکن است باعث ناهنجاری فکی شود.
3.تصادفات و صدمات:
صدمات شدید به فکها و سایر عناصر صورت میتوانند باعث ناهنجاریهای فکی شوند. مثلاً، شکستگی جدی در فک به دنبال تصادفات خودرو، صدمات ورزشی یا ضربات مستقیم به صورت ممکن است باعث تغییرات در شکل و ترازویی فک شود.
4. عوامل محیطی:
برخی عوامل محیطی میتوانند نقشی در ناهنجاریهای فکی ایفا کنند. به عنوان مثال، عادات بد را به جای آرام کردن خواب از سمت چپ یا راست صورت، استفاده مکرر از کف دهانی، استفاده نادرست از بطری یا دوده شیشهای و فشار قوی زبان به دندانها، ممکن است عامل تغییرات در شکل و موقعیت فکها باشند.
درمان ناهنجاری های فک چگونه است؟
درمان ناهنجاریهای فکی بستگی به نوع و شدت مشکل دارد. در زیر، روشهای درمانی متداول برای ناهنجاریهای فکی را بررسی میکنم:
1. ارتودنسی:
ارتودنسی به کمک اپاراتها، کامیابرها و دستگاههای دیگری که به دندانها و فکها اعمال میشوند، به تنظیم و ترمیم ناهنجاریهای فکی میپردازد. این روش درمانگری عموماً به مدت چند ماه تا چند سال طول میکشد و نیاز به بازدیدهای منظم از ارتودنتیست دارد.
2. جراحی:
در موارد جدی و پیچیده، جراحی ممکن است لازم باشد. جراحی فک معمولاً برای اصلاح ناهنجاریهای ساختاری و بنیادی فکها به کار میرود. پس از جراحی، ممکن است نیاز به فرآیندهای ارتودنسی جهت تثبیت نتیجه و برقراری تراز و تناسب صحیح دندانها باشد.
3. درمان ویژهای:
در برخی موارد خاص، مانند عضلههای فکی ضعیف یا بیشفعال، همکاری با توانبخشی و درمانهای ویژه برای تقویت و تعادل دادن عضلات ممکن است مفید باشد.
4. پروتزهای صنعتی:
در موارد محدودی از ناهنجاریهای فکی میتوان از پروتزهای صنعتی مانند صفحات استفاده کرد تا شکل و تعادل صورت را بهبود بخشید.
مهم است که بهترین راهنمایی و درمان را از یک متخصص ارتودنسی (اختصاص دهان و فک و صورت) یا جراح دهان و فک و صورت دریافت کنید.
ناهنجاری های فک قابل درمان با ارتودنسی
بسیاری از ناهنجاریهای فکی میتوانند با استفاده از ارتودنسی درمان شوند. ارتودنسی یک روش درمانی است که با استفاده از اپاراتها، کامیابرها و دستگاههای خاص، به تنظیم و ترمیم ناهنجاریهای فکی میپردازد. در زیر، به برخی از ناهنجاریهای فکی قابل درمان با ارتودنسی اشاره میکنم:
1. ارتودنسیهای تقویمی برای ترمیم بیت نامتقارن (مثلاً بیت عمودی نامتقارن):
این ناهنجاری رخ میدهد وقتی که بالا و پایین فکها هنگام بستن دهان به طور نامتقارن ترکیب میشوند. ارتودنتیست با استفاده از اپاراتها و کامیابرها، به تقویت عضلات و ترمیم ناهنجاری میپردازد.
2.ارتودنسی برای ترتیب صحیح دندانها:
این درمان در مواردی که دندانها به طور نامتقارن چیده شده باشند و به ترتیب صحیح نباشند، استفاده میشود. با استفاده از ارتودنسی، دندانها به طور مرتب و ترتیب صحیحی قرار میگیرند.
3. درمان ارتودنسی برای ترمیم عضلات فک:
در برخی موارد، ناهنجاریهای فکی ممکن است ناشی از عضلات ضعیف یا بیشفعال فک باشند. با استفاده از ارتودنسی و توانبخشی عضلات، عملکرد و تعادل عضلات فک بهبود یافته و ناهنجاری ترمیم میشود.
ارتودنسی به مدت زمان متفاوتی بستگی به نوع و شدت ناهنجاری دارد. در طول فرآیند درمان، نیاز به بازدیدهای منظم از ارتودنتیست برای تنظیم و تعدیل دستگاهها و بررسی پیشرفت وجود دارد.
درمان ناهنجاری های فک با ارتودنسی چگونه انجام میشود؟
درمان ناهنجاریهای فک با ارتودنسی به صورت زیر انجام میشود:
- مشاوره و بررسی: در ابتدا، شما باید با یک متخصص ارتودنسی ملاقات کنید. در این مرحله، متخصص ارتودنسی ناهنجاریهای شما را بررسی کرده و تصاویر رادیوگرافی و اسکن سه بعدی از دندانها و فکها را اخذ خواهد کرد. این اطلاعات به متخصص ارتودنسی کمک میکنند تا برنامهی درمانی مناسب را برای شما تعیین کند.
- طراحی برنامه درمانی: بر اساس تشخیص و شدت ناهنجاری فکی، متخصص ارتودنسی یک برنامه درمانی شخصیسازی شده را برای شما طراحی خواهد کرد. این برنامه شامل انواع اپاراتها، کامیابرها و دستگاههای ارتودنسی است که به ترمیم و تنظیم دندانها و فکها کمک میکنند.
- استفاده از اپاراتها و کامیابرها: اپاراتها و کامیابرها دستگاههایی هستند که بر روی دندانها و فکها قرار میگیرند. این دستگاهها، نیروها و فشارهای خاصی را به طور مداوم یا متناوب بر روی دندانها اعمال میکنند، تا به ترتیب و ترمیم ناهنجاریهای فکی کمک کنند. استفاده از اپاراتها و کامیابرها ممکن است نیاز به تنظیمات و تعدیلات منظم داشته باشد.
- استفاده از دستگاههای ارتودنسی: در صورت نیاز، ممکن است متخصص ارتودنسی دستگاههای ارتودنسی ثابت یا متحرک را برای شما تجویز کند. این دستگاهها در طول درمان به دندانها و فکها نیروها و فشارهای مداوم و قابل تنظیمی اعمال میکنند تا به تنظیم و ترمیم ناهنجاریها کمک کنند. استفاده از دستگاههای ارتودنسی نیاز به بازدیدهای منظم از ارتودنتیست دارد تا تغییرات و تنظیمات لازم را انجام دهد.
- پیگیری و پایان درمان: در صورتی که ناهنجاریهای فکی شما با موفقیت ترمیم شود، درمان با ارتودنسی به پایان خواهد رسید. پس از پایان درمان، ممکن است به شما پوششگر یا ریتنر داده شود که برای حفظ نتیجه درمان استفاده کنید.
فرآیند درمان ناهنجاریهای فکی با ارتودنسی ممکن است مدت زمان طولانیتری (معمولاً 1 تا 3 سال) طول بکشد. مهم است که به اطمینان و همکاری شما برای پیگیری منظم و دقیق برنامهی درمانی توجه شود.
سوالات متداول و مهم در مورد درمان ناهنجاری های فک با ارتودنسی
1.چه نوع ناهنجاریهای فکی میتوان با ارتودنسی درمان کرد؟
با استفاده از ارتودنسی میتوان ناهنجاریهای فکی متنوعی را درمان کرد، از جمله:
– حضور دندانهای تراکم شده (توالی ناقص)
– پروکسیمالیت (فاصله بین دندانها)
– برون ریزی (فک بیشتر از حد بیرون آمده)
– باطباقی (فک بیشتر از حد به داخل فرو رفته)
– بیت عمقی (زاویه بسته بین فکها)
– تعادل نامتقارنی بین فکها
2. ارتودنسی درمانی، آیا به عمل جراحی نیاز دارد؟
بله، در مواردی که ناهنجاری فکی به شدت بیاندازد و تنها ارتودنسی نمیتواند بهبود مطلوبی را برای بیمار به همراه داشته باشد، احتمالاً به عمل جراحی احتیاج خواهد بود. در این صورت، بهتر است با یک جراح فک و صورت مشاوره کنید تا برنامه درمانی مناسبتر تعیین شود.
3. چقدر زمان میبرد تا نتیجه جایگزین شایستهای برای درمان ناهنجاری فکی با ارتودنسی بدست آید؟
درمان ناهنجاریهای فکی با ارتودنسی، ممکن است مدت زمان طولانیتری (معمولاً 1 تا 3 سال) طول بکشد. این مدت زمان به شدت و نوع ناهنجاری، نوع درمان استفاده شده و همکاری شما در رعایت دستورات پزشکی بستگی دارد.
4. هزینه درمان ناهنجاری فک با ارتودنسی چقدر است؟
هزینهی درمان ناهنجاری فک با ارتودنسی متفاوت است و بستگی به عوامل مختلفی دارد، از جمله محل مطب، پیچیدگی ناهنجاری، نوع دستگاههای استفاده شده، نیاز به عمل جراحی و طول درمان. برای اطلاعات دقیقتر و برآورد هزینه، بهتر است با یک متخصص ارتودنسی مشاوره کنید.
5. آیا نیاز به ویزیتهای منظم بعد از پایان درمان وجود دارد؟
بله، پس از پایان درمان ناهنجاری فک با ارتودنسی، عموماً به شما پوششگر یا ریتنر داده میشود. استفاده منظم و صحیح از این پوششگر یا ریتنر کمک میکند تا نتیجه درمان برای طولانیمدت حفظ شود. به همین خاطر، ویزیتهای منظم با ارتودنتیست جهت ارزیابی و تنظیمات لازم پس از درمان استقرار داده میشود.